Một buổi trưa thanh vắng, à thì, chả có ngày nào là buổi trưa thanh vắng khi mình đang trực cả. Như mọi khi, phòng cấp cứu chuyển vào một bệnh nhân uốn ván. Chú chỉ mới ở giai đoạn khởi bệnh: cứng hàm, đau cơ, hàm khít, không há to được. Sau khi mình thăm khám và cho thuốc đầy đủ, chú quay sang đòi “Bác sĩ cho tui xuất viện đi, bệnh tui nhẹ hều!”. Bác sĩ giải thích, khuyên can; vợ gọi lên năn nỉ; chú nhất quyết thay quần áo và ra về như… một cơn gió.
Uốn ván là bệnh nhẹ đến mức bệnh nhân tự ý bỏ về được vậy sao?
Ngay chiều hôm đó chú bị cứng, đau cơ toàn thân và đành ngậm ngùi quay lại bệnh viện.
Uốn ván là bệnh gì?
Bệnh uốn ván có cái tên dân gian là phong đòn gánh. Lý do là vì mỗi khi bệnh nhân lên cơn co gồng ưỡn người trông sẽ giống hình ảnh chiếc đòn gánh ông bà xưa hay sử dụng. Bệnh do vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Đây là vi trùng có ở đất, cát bẩn, sẽ xâm nhập vào cơ thể thông qua vết thương ngoài da, sau đó sản sinh độc tố và gây những cơn co cứng, đau ở cơ, đặc biệt là cơ cổ, cơ hàm…
Bệnh uốn ván là một trong những nguyên nhân quan trọng gây tử vong ở nhiều nước đang phát triển thuộc Châu Á, Châu Phi và Nam Mỹ, đặc biệt ở những vùng nông thôn và vùng nhiệt đới. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới trong những năm cuối của thể kỷ 20, mỗi năm có khoảng 500.000 trẻ bị chết vì uốn ván sơ sinh ở các nước đang phát triển. Bệnh có thể xảy ra vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Ở Việt Nam, bệnh uốn ván xuất hiện tản phát ở khắp các tỉnh trong cả nước.
Bệnh uốn ván có nặng không?
Uốn ván có thể nặng hoặc nhẹ, nhưng những dấu hiệu điển hình là sự co cứng cơ xuất hiện và lan theo trình tự: cơ nhai (cơ hàm) – cổ – vai – mặt – bụng – tay chân. Có những người bệnh nhẹ chỉ cứng cơ vùng đầu mặt, hoặc nhóm cơ gần vị trí bị vi khuẩn xâm nhập – gọi là uốn ván cục bộ. Tuy nhiên, đa phần diễn tiến sẽ lan rộng và nặng thêm với biểu hiện nuốt khó, sặc đàm là vì cơ hầu họng, thanh quản bị co thắt, thậm chí dẫn đến tím tái, ngưng thở.
Người bệnh dễ bị kích động bởi tiếng ồn, sự va chạm, ánh sáng chói,… đều có thể dẫn đến cơn co gồng, gồng giật cả người. Khi đã bị co thắt, bệnh nhân uốn ván sẽ được bác sĩ cấp cứu, mở khí quản, thở máy để hỗ trợ hô hấp cho bệnh nhân và hút hết đàm nhớt.
Một đợt bệnh uốn ván mất từ 3 – 4 tuần để hồi phục hoàn toàn. Trong quá trình đó, bác sĩ sẽ theo dõi sát sao vì vi trùng uốn ván gây rối loạn cả hệ thần kinh thực vật – nơi vốn điều hòa mạch, huyết áp, nhịp thở hoạt động nhịp nhàng. Chưa kể thời gian nằm viện kéo dài, gồng cơ nhiều, bệnh nhân còn dễ mất nước, mất điện giải, nhiễm trùng bệnh viện…
Như vậy với hậu quả rất nặng của bệnh uốn ván, chuyện người bệnh tự điều trị ở nhà sẽ rất nguy hiểm và rất “bất khả thi”.
Địa chỉ nào uy tín để điều trị bệnh uốn ván?
Do uốn ván là bệnh đặc thù của chuyên ngành truyền nhiễm nên tập trung ở những bệnh viện chuyên khoa Nhiễm:
- Miền Bắc: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung Ương
- Miền Nam: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới
Hy vọng bài viết cung cấp được cho bạn phần nào thông tin về bệnh này.
BS Lê Thị Mỹ Châu
